Экономика және құқық факультетінің топтарында Қазақстан Республикасы Конституциясына ұсынылып отырған өзгерістерді (нақтырақ айтқанда — жаңа редакция жобасын) түсіндіруге арналған кураторлық сағаттар өткізілді.
background

Экономика және құқық факультетінің топтарында Қазақстан Республикасы Конституциясына ұсынылып отырған өзгерістерді (нақтырақ айтқанда — жаңа редакция жобасын) түсіндіруге арналған кураторлық сағаттар өткізілді.

2026-01-03

Медиатека / Жаңалықтар / Экономика және құқық факультетінің топтарында Қазақстан Республикасы Конституциясына ұсынылып отырған өзгерістерді (нақтырақ айтқанда — жаңа редакция жобасын) түсіндіруге арналған кураторлық сағаттар өткізілді.

 Экономика және құқық факультетінің топтарында Қазақстан Республикасы Конституциясына ұсынылып отырған өзгерістерді (нақтырақ айтқанда — жаңа редакция жобасын) түсіндіруге арналған кураторлық сағаттар өткізілді.

Бұл 2026 жылғы конституциялық реформаның қазіргі кезеңімен байланысты: 2026 жылғы 31 қаңтарда Конституциялық комиссия жаңа Конституция жобасын жариялады, ол қазіргі мәтінді түбегейлі қайта қарастырады (өзгерістер 101 баптың 77-сіне, яғни шамамен 84%-ына әсер етеді). Бастапқыда шамамен 40 бапқа өзгерістер енгізу (Құрылтай деп аталатын бір палаталы парламентке көшумен байланысты) туралы сөз болған, бірақ нәтижесінде комиссия толыққанды жаңа Конституция жобасын дайындады.

Реформаның негізгі мақсаттары мен бағыттары (ресми дереккөздер бойынша):

•  Мемлекеттің адам орталықтылығын күшейту (адам құқықтарына, әлеуметтік қорғауға және халық құндылықтарына баса назар аудару).

•  Кіріспе бөлімді жаңарту және «Әділетті Қазақстан», ұлттық бірлік, унитарлық қағидаттарын көрсету.

•  Бір палаталы парламентке көшу (Мәжіліс пен Сенат орнына Құрылтай).

•  Вице-президент институтын енгізу (Президент тағайындайды, Құрылтайдың келісімімен).

•  Халық Кеңесінің мәртебесін бекіту — заң шығару бастамасы құқығы бар кеңесші орган ретінде.

•  Адам құқықтарын қорғауды күшейту (кінәсіздік презумпциясы, өзіне қарсы куәлік етпеу құқығы және т.б.).

•  Мемлекет пен білім беру жүйесінің зайырлы сипатын растау.

•  Отбасыны ер мен әйелдің одағы ретінде анықтау.

•  Басқа өзгерістер: өкілеттіктерді қайта бөлу, құрылымдағы жаңа бөлімдер (9 орнына 11 бөлім, 101 орнына 104 бап; кейбір деректерде 95 бап көрсетілген).

Жоба азаматтардан, партиялардан, сарапшылардан және талқылаулардан түскен 2000-нан астам бастама негізінде әзірленді. Қорытынды қабылдау республикалық референдум арқылы жоспарлануда (мүмкін 2027 жылы немесе одан ерте; нақты күні әлі белгіленбеген).

Кураторлық сағаттар неге дәл қазір өткізілуде

Кураторлар (оқытушылар, декан орынбасарлары) түсіндіреді:

•  ұсынылып отырған өзгерістердің мәнін,

•  олардың мемлекеттік құрылымға, азаматтардың құқықтарына, экономикаға және қоғамға әсерін,

•  жобаны қоғамдық талқылаудың маңыздылығын.

Бұл бүкіл ел бойынша жүргізіліп жатқан кең ауқымды түсіндіру науқанының бөлігі (мәслихаттарда, қоғамдық кеңестерде, Құрылтайда, БАҚ-та және жоғары оқу орындарында), студенттер мен жастар реформаның мәнін түсініп, талқылауға қатыса алуы үшін.